|
Tưởng niệm
(1905- 1992)
Thế danh, Diệp Trương Thuần, sinh giờ Tư ngày Hợi 13 tháng Giêng năm Ất Tỵ (16.2.1905), quê quán làng Xuân An, tổng An Đôn, phủ Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị (nay là thôn Xuân An, xă Triệu Thượng, quận Triệu Phong). Năm 17 tuổi, Ngài vào chùa Tây Thiên đảnh lễ Tổ sư Tâm Tịnh xin được xuất gia ngày 19 tháng 9 Nhâm Tuất (7.11.1922) nhằm ngày kỷ niệm Quan Âm Đại Sĩ. Nhờ học hạnh tối ưu, chí nguện kiên tŕ, đúng một năm sau (10.6 âm lịch tức 23.7.1923), Ngài thọ Sa di giới tại giới đàn Thuyền Tôn, Huế và một năm sau (1924) được đặc cách thọ Tam đàn Cụ túc giới tại Đại giới đàn Từ Hiếu, Huế, do chính Bổn sư của Ngài làm Đàn đầu Ḥa Thượng. Năm 1936, vào tuổi 31, Ngài tốt nghiệp ưu hạng Đại học Phật giáo và là một trong những cột trụ của phong trào chấn hưng Phật giáo, vị giảng sư ṇng cốt, tiên phong của Hội An Nam Phật học khắp các tỉnh miền Trung, đặc biệt tại Quảng Nam, Đà Nẵng. Năm 1940, 1942, hai lần Ngài sang Lào thuyết giảng tại các tỉnh đông đảo Việt kiều, gặp Vua Săi và tham lễ nhiều nơi trên Vương Quốc Phật Giáo này. Năm 1945, Ngài thay thế Cư sĩ Tâm Minh Lê Đ́nh Thám giữ chức Chánh Hội trưởng Viện Nam Phật học Hội (tên mới của An Nam Phật học Hội), và nhận chức trú tŕ Quốc tự Linh Mụ. Năm 1948, Ngài làm cố vấn Đạo hạnh Hội Phật học Trung phần và làm Tuyên luật sư Đại giới đàn Báo quốc, Huế. Năm 1949, Ngài thay thế Cư sĩ Chơn An Lê Văn Định giữ chức Chánh Hội trưởng Tổng trị sự Hội Phật học. Năm 1951, Ngài là thành viên Ban Tổ Chức Đại hội Thống nhất Phật giáo Việt Nam, gồm 6 tập đoàn Tăng già và Cư sĩ thuộc ba miền Bắc - Trung - Nam Việt Nam, họp tại chùa Từ Đàm, Huế. Đại hội Giáo hội Tăng già Trung Việt công cử Ḥa Thượng lên giữ chức Giám Luật Giáo Hội Tăng Già Trung Việt. Năm 1952, Đại hội Giáo Hội Tăng già toàn quốc họp tại chùa Quán Sứ, Hà Nội, công cử Ḥa Thượng giữ chức vụ Giám Luật Giáo Hội Tăng Già toàn quốc. Năm 1956, Ngài thành lập và làm Chủ nhiệm Liên Hoa Văn Tập, đến năm 1958 đổi thành Liên Hoa Nguyệt San. Vào lúc 23 giờ ngày 19 tháng Giêng năm Mậu Thân (12.2.1968), trong khi đang bị xuất huyết dạ dày trầm trọng, Ngài bị cộng sản vào bắt tại Tổ đ́nh Linh Mụ gánh lên chiến khu. Năm 1975, Ngài trở về Huế, nhưng bị nhà cầm quyền giữ chân một thời gian trong khuôn viên Đại học Huế, sau mới cho về Linh Mụ. Hội đồng Lưỡng viện cung thỉnh Ngài vào Hội đồng Trưởng lăo và công cử Ngài giữ chức vụ Chánh Thư kư Viện Tăng Thống, Giáo hội Phật giáo Việt nam Thống nhất. Năm 1979, Đức Đệ nhị Tăng thống, Ḥa thượng Thích Giác Nhiên viên tịch. Thời điểm này cuộc đàn áp Phật giáo Việt Nam Thống nhất lên đến cao điểm khốc liệt, nên Giáo hội không thể tổ chức Đại hội VIII để suy cử Đức Đệ tam Tăng thống. Do Đó, Hội Đồng Lưỡng Viện cung thỉnh Ngài kiêm chức Xử lưViện Tăng thống. Trong các năm 1977, 1981, 1983, ba lần Ngài làm Đàn đầu Hoà Thượng các Đại giới đàn tại chùa Báo Quốc và Trúc Lâm ở Huế cho hàng ngh́n giới tử. Năm 1978, Ngài chính thức lên tiếng phản đối nhà cầm quyền cộng sản bắt bớ, giam cầm, trái phép hàng giáo phẩm lănh đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất; quyết liệt đ̣i hỏi phải đưa ra ṭa xét xử những tên công an đă tra tấn Ḥa thượng Thích Thiện Minh đến chết, và đ̣i trả tự do cho các Ḥa Thượng Thích Huyền Quang, Thích Quảng Độ... Năm 1981, Ban tổ chức Đại hội Thống nhất Phật giáo của Nhà nước gởi thư mời Ngài tham dự Đại hội, tổ chức tại chùa Quán sứ Hà Nội từ ngày 4 đến 7.11 dương lịch. Nhưng Ngài từ chối không tham dự. Mặc dù vắng mặt, Đại hội này vẫn cử Ngài vào chức Đệ nhất phó Pháp chủ kiêm Giám luật Giáo hội Phật giáo Việt Nam (Nhà nước). Ngài liền viết thư phủ nhận, lấy lư do Ngài "c̣n một trách nhiệm lớn đối với Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất, trong cương vị Chánh Thư kư kiêm Xử lư Viện Tăng thống". Pháp thể Ngài khiếm an rồi an thần thị tịch vào lúc 20 giờ đêm 23.4.1992 nhằm ngày 21 tháng 3 Nhâm Thân, tại Tổ đ́nh Linh mụ, Huế. Lễ nhập kim quan cử hành lúc 15 giờ ngày 24.4.1992 và lễ rước kim quan nhập Bảo tháp ngày 3.5.1992, nhằm ngày mồng 1 tháng 4 Nhâm Thân. Bảo tháp của Ḥa thượng được xây dựng phía hậu tẩm điện thờ Đức Quán Thế Âm Bồ tát trong khuôn viện chùa Linh Mụ.
*********************** |
